Tuesday, June 15, 2021

පෘතුවියේ ජීවය නැති කර නැවත ඇති කළ ජීවියාගේ කතාව

 

මිනිස්සු වුන අපිට අද ජීවත්වෙන්න පුලුවන්කම ලැබිලා තියෙන්නේ ඔක්සිජන් නැමැති වායුව නිසා. වෙනත් ග්‍රහලෝකයකින් සොයාගත් දේවල් ගැන කියවනකොට අපි මුලින් ම දැනගන්න කැමති වෙන්නේ ඒ අදාල ග්‍රහලෝකයේ ඔක්සිජන් තිබෙනවා ද? නැද්ද? යන්න දැනගැනීම. මොකද ඔක්සිජන් තිබෙනවා නම් ජීවයක් පැවතිය හැකියි කියන මතයේ බොහෝ දෙනා ඉන්න නිසා. නමුත් ජීවයක් පැවතීමට ඔක්සිජන් පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වෙන්නේ නෑ. අපි අද ජීවත්වෙලා ඉන්න පෘතුවියේ මුල් කාලයේ ජීවීන් කිසිවක් ජීවත් වුනේ ඔක්සිජන් භාවිතයෙන් නෙමේ.

ඕනම දෙයක් ලෝකයට මුලින්ම හදුන්වා දෙනකොට අපි නොහිතන ප්‍රථිපල ළඟාකරන්න පුලුවන් ඒ හදුන්වාදීම තුලින්. අපි අද ජීවත් වෙන්නේ ඔක්සිජන් නිසා වුනත් වසර බිලියන ගණනාවකට උඩදී ලෝකයට ඔක්සිජන් නිරාවරණය වුන නිසා ඒ කාලයේ ලෝකයේ සිටි ආසන්න වශයෙන් සියලුම ජීවීන් වඳ වූවා කීවොත් ඔබ විශ්වාස කරනව ද?

මේ සියල්ලට ම හේතු වූයේ සයනොබැක්ටීරියා නම් ක්ෂුද්‍රජීවියෙක්. ජීවියෙකුගේ තැනුම් ඒකකය තමා සෛලය කියන්නේ. මේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට තිබුනේ එක සෛලයක් පමණයි. එක සෛලයක් පමණක් තිබෙන ජීවීන්ට කියන්නේ ඒක සෛලික ජීවීන් කියලා. සෛල ගොඩක් තියෙනවා නම් බහු සෛලිකයි. මිනිසා බහු සෛලිකයි.

අදින් වසර බිලියන තුනහාමාරකට පමණ උඩදී වායුගෝලය අදට වඩා සෑහෙන වෙනස්. බහුතරයක් තිබුනේ නයිට්‍රිජන්, කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සහ මෙතේන් වැනි වායූන්. ඔක්සිජන් තිබුනේ මුහුදු ජලය තුල. මේ මුහුදේ හිටියා ඒක සෛලික ක්ෂුද්‍රජීවීන්. ඒ කාලේ ඔය ඩයිනෝසරයෝ තියා මොනම සංකීර්ණ ජීවියෙක්වත් ගොඩබිම හිටියේ නැහැ. ඔය මුහුදේ හිටපු ඒක සෛලික ජීවින් ටික විතරයි. මේ ඒක සෛලික ජීවීන් ශක්තිය නිපදවාගත්තේ මුහුදු ජලයේ කලවම් වෙලා තිබුනු විවිධ සංඝටක භාවිතයෙන්. ශක්තිය නිපදවන්න ඔක්සිජන් වල අවශ්‍යතාවයක් උන්ට තිබුනේ නැහැ.

ඔය අතරේ මීට වසර බිලියන තුනහාමාරත් දෙකහමාරත් අතර කාලයේ හරි අපූරු සිදුවීමක් වුනා. ඔය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් කොට්ඨාසයක් මුහුදු ජලයේ මතුපිට සංචරණය කරනකොට ඉර අව්ව ඇවිල්ලා ඇඟේ වැදුනා. ඉර එළිය කියන්නේ ශක්ති විශේෂයක්. මේ ක්ෂුද්‍රජීවීන් ඉර එළියත් වාතයේ තිබුන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් එහෙමත් උරාගෙන ඔක්සිජන් සහ ග්ලූකෝස් නිපදවන්න ගත්තා. මේකට තමා අද අපි ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය කියන්නේ. ඔය ගස්වලින් ගෙඩි හැදෙන්නේ මෙහෙම තමා.

දැන් ඔය ක්ෂුද්‍රජීවීන්ට ග්ලූකෝස් නිපදවාගන්න පුලුවන් වුනා කියන්නේ ඒ ජීවීන්ට තමන්ටම කියලා ශක්තිය නිපදවා ගන්න ක්‍රමයක් තිබුනා කියන එකයි. මේ වාසිය නිසා කාලයත් එක්ක මුහුදේ හිටපු මේ ක්ෂුද්‍රජීවීන් විශේෂය අනෙක්වට වඩා සෑහෙන්න වැඩි වෙන්න ගත්තා. මේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් තමා වායුගෝලයට පලමුවෙන් ම ඔක්සිජන් එකතු කලේ. සයනොබැක්ටීටියා කියන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ආදිතමයා තමා මේ.

මුලදි නම් සයනොබැක්ටීරියා මුදාහැරපු ඔක්සිජන් අවට පරිසරයෙන් අවශෝෂණය කරගත්තා. නමුත් මේ ක්ෂුද්‍රජීවීන් ඔක්සිජන් නිපදවන එක නැවැත්තුවේ නැහැ. දිගින් දිගටම නිපදවන්න ගත්තා. ඒ කාලය වෙනකොට පෘතුවියේ හිටපු අනෙක් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට මේ ඔක්සිජන් විෂ වායුවක්. ඒ නිසා මීට වසර බිලියන දෙකහමාරකට විතර උඩදී පෘතුවියේ සිටි සියලුම ජීවීන් පාහේ වඳවුනා.

ඔක්සිජන් කරලියට එන්න කලින් පෘතුවිය උණුසුම්ව තියාගත්තේ මෙතේන් වායුව. නමුත් දැන් තියෙන ඔක්සිජන්, මෙතෙන් එක්ක ප්‍රථික්‍රියා කරලා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිපදවන්න ගත්තා. මෙතේන් වලට වඩා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් ඒ හැටි වායුගෝලය උණුසුම්ව තියාගන්න බැහැ. මේකේ ප්‍රථිපලයක් විදිහට වසර මිලියන සිය ගණනාවක් පුරාවට පැවතුනු අයිස් යුගයක් පෘතුවියේ ඇරඹෙනවා. ඒ කාලේ මුලු පෘතුවියම හිම බෝලයක් වාගේ.

මේ කාලය ගෙවුනට පස්සේ නැවතත් පෘතුවිය උණුසුම් වෙනවා. දැන් පෘතුවියේ ඉන්න ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් බහුතරයක් කලින් වගේ ඔක්සිජන් නිසා මියයන්නේ නැහැ. දැන් ඒ ජීවීන් ඔක්සිජන් උරාගන්නවා. ඔහොම ටිකෙන් ටික වාතයේ ඔක්සිජන් මට්ටම අඩු වෙලා අද තියෙන මට්ටමට ළඟා වුනා.

ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට මේ ඔක්සිජන් උරා ගැනීමට හැකියාව ලැබීම නිසා තමයි කාලයත් එක්ක පරිණාමයෙන් උරගයින්, උභය ජීවීන්, මත්ස්‍යයින්, ශාක, ඩයිනෝසරයින් හා මිනිසුන් යනාදී සෑම ජීවී විශේෂයක් ම බිහි වුනේ.

මෙසේ ජීවීන් බිහි කිරීමට පෙර කී ජීවීන් පෘතුවියෙන් මුලිනුපුටා දැමීමට සමත් වුනු සයනොබැක්ටීරියා නම් ක්ෂුද්‍රජීවියත් හේතු වුනා. දවසක් මේ සයනොබැක්ටීරියා ක්ෂුද්‍රජීවියාව තවත් ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙක් භක්ෂනය කරනවා. සයනොබැක්ටීරියා වලට ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ හැකියාවක් තියෙන නිසා අර භක්ෂණය කරපු ක්ෂුද්‍රජීවියාටත් දැන් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය කරන්න පුලුවන්. මේ ක්ෂුද්‍රජීවියා තමා පසුව ශාක බවට පරිණාමය වුනේ. ඒ ක්ෂුද්‍ර ජීවියා තුල උන්නු සයනොබැක්ටීරියා හරිතලව විදිහට කාලයත් එක්ක පරිණාමය වුනා. මේ හරිතලව නිසා තමා ශාක කොළ පාට.

මේ සයනොබැක්ටීරියා අදටත් පෘතුවියේ තියෙනවා. සාගරයේ, මිරිදියේ, පස තුල ආදී සෑම පරිසර පද්ධතියක් තුලම ඉන්නවා. අදටත් මේ සයනොබැක්ටීරියා වාතයට ඔක්සිජන් සපයනවා. ඒත් එක්කම වාතයේ තිබෙන නයිට්‍රිජන් අවශෝෂණය කරලා පසට ලබාදෙනවා. පෘතුවියෙන් ජීවය තුරන් කිරීමට සමත් ජීවියා ම නැවත පෘතුවියට ජීවය ලබා දුන්නේ ඒ විදිහටයි.



Monday, June 14, 2021

යෙලෝස්ටෝන් වනෝද්‍යානය වෙනස් කල වෘකයෝ

 

ඇමරිකාවේ යෙලෝස්ටෝන් වනෝද්‍යානය 1995 වසරේ දී ඉදිරි අනාගතයේ දී වනෝද්‍යානයේ පරිසර පද්ධතිය වෙනස් කිරීමට සමත් තීරණයක් අරගත්තා. 1995 ට පෙර වසර 70ක් පුරාවට යෙලෝස්ටෝන් වනෝද්‍යානය තුල වෘකයෝ හිටියේ නැහැ. මේ නිසා එම වසරේ දී වනෝද්‍යානයට වෘකයින් කිහිප දෙනෙක් මුදාහරින්න අදාළ බලධාරීන් පියවර ගන්නවා. වනෝද්‍යානයක ආහාර දාමයක වෘකයා ඉන්නේ ඉහළින්. මේ නිසා ආහාර දාමයේ ඉහළින් සිටින සතෙක් අලුතෙන්ම හදුන්වා දුන් නිසා වනෝද්‍යානයේ සතුන් පමණක් නොවේ ශාක ද වසර හයක් වැනි සුළු කාලයක් ඇතුලත පැහැදිලි වෙනසක් පෙන්නුම් කරා.

මේ වෘකයෝ වනෝද්‍යානය තුල හිටපු මුවන් දඩයම් කරන්න පටන් ගත්තා. මේ දඩයම නිසා මුවන්ගේ ගහනය අඩු වුනා විතරක් නෙමේ මුවන්ගේ හැසිරීමත් වෙනස් වුනා. කලින් වගේ නිතර එක තැන තණකොළ කමින් හිටියේ නැහැ. වෘකයන්ගේ තර්ජනය නිසා මුවෝ නිතර ඉන්න තැන වෙනස් කරන්න ගත්තා. මේ නිසා පස බුරුල් වීමෙන් පස වාතනය වුනා. මේ විදිහට පස වාතනය වුනු නිසා විශාල වශයෙන් වනෝද්‍යානය තුල ශාක බිහිවෙන්න පටන්ගත්තා. විශ්ලේෂකයන් කියන්නේ වෘකයෝ එන්න කලින් වනෝද්‍යානයේ තිබුනු ශාක ප්‍රමාණය වෘකයෝ ආවට පස්සේ වසර හයක් ඇතුලත පස් ගුණයකින් වැඩි වුනා කියලා. ඒක සෑහෙන ලොකු වෙනසක්.

පරිසරය වෙනස් වීම එතැනින් නතර වුනේ නැහැ. මේ විශාල ගස් කුරුල්ලන්ට නිවහනක් වුනා වගේම වලස්සුන්ට ආහාර නිශ්පාදනාගාරයක් බවටත් පත් වුනා. ගස් හා ආහාර සුලභ වීම බීවරයන්ගේ ගහනය වැඩි කිරීම සමත් වුනා. බීවරයෝ ඇළ දොල කුඩා ජල අතු පහරවල් හරස් කර වේලි බැඳීමට උපන් හපන් සත්ව කොට්ඨාසයක්. මේ ස්වභාවික වේලි උභය ජීවීන්ට, උරගයින්ට, තාරාවන්ට, මාලුන්ට හා දියබල්ලන්ට මනා වාසස්ථානයක් වුනා. මේ නිසා ඒ සත්වයින්ගෙත් ගහනය වැඩි වුනා.

වෘකයෝ, කයෝටින්වත් ආහාරයට ගත්තා. මේ නිසා වනෝද්‍යානයේ සිටි හාවුන් සහ මීයන් වැඩි වීමට පටන් ගත්තා. උකුස්සන්ට, නරින්ට සහ උරගයන්ට හිමි ආහාර ප්‍රමාණය මේ නිසා වනෝද්‍යානය තුල සුලභ වුනා. මේ කුඩා සතුන් හා විශාල සතුන් දඩයම් කිරීමෙන් හා ස්වභාවික හේතූන් නිසා මියයාමෙන් පසු එම ආහාර රාජාලීන් හා රේවන් පක්ෂීන් විසින් ආහාරයට ගත්තා. මෙහි දී රාජාලීන් ගැන විශේෂයෙන් සදහන් කල යුතුයි. යම්කිසි පරිසර පද්ධතියක් තුල රාජාලීන් විශාල වැඩ කොටසක් සිදු කරනවා. රාජාලීන්ගේ ආමාශය අධික ආම්ලිකතාවයකින් යුක්තයි. සතෙක් මියගියාට පස්සේ එක තැන තිබෙන නිසා සත්ව දේහය කුණු වෙලා අවට පරිසරයට විෂබීජ ඒ මගින් පැතිරෙන්න පුලුවන්. ගඟක් ඇලක් දොලක් ගාව නම් මියගිය සත්ව ශරීරය තිබුනේ ඒ මගින් ජලය දූෂණය වෙන්න පුලුවන්. ඒ විතරක් නෙමේ යම්කිසි ලෙඩ රෝගයක් හැදිලා නම් සත්වයා මියගියේ ඒ සිරුර ආහාරයට ගන්නා සත්වයත් ලෙඩ වී අනික් සත්තුන්ට ඒ ලෙඩේ බෝ කරන්න පුලුවන්. නමුත් මේ හැම ප්‍රශ්නයකටම රාජාලියා පිළිතුරක්. රාජාලියාගේ ඇඟේ අධික ආම්ලිකතාවය නිසා මේ හැම දේකටම උගේ ශරීරය ඔරොත්තු දෙනවා. උන් ඒ ආහාර ලබාගන්න නිසා පරිසර පද්ධතිය දූෂණය වෙන්නේවත් ලෙඩරෝග පැතිරෙන්නේවත් නැහැ.

ගංගා කිට්ටුව ගෝනුන් නිතර රැඳුන නිසා ගංගා අවට ශාක වර්ධනය අඩාල වෙලා තිබුනේ පෙරදී. මේ නිසා පස සේදී යාමෙන් ගංගාවල මාර්ගයත් බොහෝ සෙයින් වෙනස් වෙලා තිබුනේ. නමුත් දැන් වෘකයන්ගේ බලපෑම නිසා ගෝනුන්ට එකතැන ඉන්න බැහැ. ගෝනුන් සංචරණයේ නිතර යෙදෙන්න ගත්තු නිසා ගංගා අවට ශාක වර්ධනය වුනා. මේ නිසා ගංගා ඉවුරු යම්කිසි ස්ථාවරත්වයකට පැමිණියා. යෙලෝස්ටෝන් වනෝද්‍යානයට පැමිණි මේ ආගන්තුක වෘකයෝ වසර හයක් වැනි කෙටි කලක් ඇතුලට වනෝද්‍යානයේ මේ සා විශාල වෙනසකට මුල පිරුවේ ඒ විදිහට යි.



Saturday, June 12, 2021

වත්ත මැද්දේ කානුවක්

 

වැස්ස වැස්ස වැස්ස. ඉවරයක් නෑ. අවුරුද්දකට වතාවක් මිනිස්සු යට වෙනවාමයි. යට වෙච්ච අයව දකින අනෙක් මිනිස්සු කිව්වේ; “ගේ හදනකොට අත්තිවාරම පාරට වඩා උඩකට වෙන්න දාගත්තනම් ඔය ප්‍රශ්න නෑනේ”, “ අරගන්නකොට ගන්න එපැයි හොද තැනකින් ඉඩමක්” වගේ කතා.

කියමනකුත් තියෙනවනේ ‘ඉහිරුණු කිරට නාඬන්නේ තියෙන හකුර රැකගන්නේ’ කියලා. වහිනකොට සමහරුන්ගේ වත්තේ කොටහක රැල්ල පාගන්න, තවත් කොටහක බෝට්ටු පදින්න එහෙම පුලුවන්. මුල් දවස් වල නම් මුහුදු වෙරලේ ගල්පර දානවා වාගේ වැලි කොට්ට දානවා ගේ ඇතුලට වතුර එන එක නවත්තන්න. හැබැයි සමහර වැස්ස කාලවල් වලට නම් ඔය වැලි කොට්ට වලින් වතුර නවත්තනවා බොරු.

මගේ යාලුවෙක් ඉස්සර හිටියා ලක්ෂපතියේ. එයාගේ ගෙවල් එහා පැත්තේ මනුස්සයාගේ ඉඩමත් හැම වැස්සකටම වගේ යටවෙනවා. දූපතක් වගේ. පොඩි එවුන් නම් බෝට්ටු හදලා සෙල්ලම් එහෙම කරනවා. දූපතක් වගේ ඒ ගෙදර. ඔක්කොටම වඩා අමාරුයි වතුර බහින්නැතුව එක තැන තිබ්බම එන පල් ගඳ. ගන්දස්සාරේ බෑ. කාලෙන් කාලෙට මතුවෙන දූපත නැතිකරගන්න ලක්ෂපතියේ යාලුවගේ අල්ලපු ගෙදර මනුස්සයා මෙහෙම ක්‍රමයක් කරා.

වත්ත වටේටම ලොකුවට හොදට තාප්පයක් ගහලා තිබ්බේ. වත්තෙන් එන වතුර යවන්න තාප්පේ යටින් හිලක් විදලා වතුර ටික තාප්පෙන් එහා පැත්තේ කානුවට යන විදිහට ක්‍රමයක් හදලා තිබුනත් එක එච්චර සාර්ථක වුනේ නැහැ. ඕකටම කියලා ලොකු වියදමක් දරන්න විදිහක් තිබ්බෙත් නැති නිසා මෙයා කැපුවා වත්ත මැද්දෙන් වලක්.මහා ලොකු වලක් නෙමේ අපේ දනිස්ස ගාවට වගේ එන්න ගැඹුරු වලක්. අඩි එකහමාරක් නැත්නම් දෙකක් ඇති. වත්ත මැද්දේ ඉදන් මේ වල තාප්පය ගාවට වෙනකන් ම කපාගෙන ගියා. ගිහිල්ලා අහක්වෙලා තාප්පය පොලොව යටින් හිල් කරලා බටයක් දැම්මා වලේ ඉදන් තාප්පය එහා පැත්තේ කානුවට.

ඊට පස්සේ වල යටට ගල් තට්ටුවක් දැම්මා. කළු ගලුයි තව එක එක ජාතියේ ගල්. ගල් තට්ටුවක් දාලා ඒකට උඩින් පස් තට්ටුවක් දැම්මා. එදායින් පස්සේ කොච්චර වැස්සත් මේ මනුස්සයාගේ ඉඩම යට වුනේ නෑ. ඉඩමට ආපු වතුර ඉඩම මැද්දේ කානුවෙන් කෙලින්ම පාරේ කානුවට වැටෙන නිසා. ඔය වල කපනකොටත් ටිකක් ආනතව (බෑවුමක් ඇතිව) කැපුවේ. නැත්තන් වතුර එක තැන රැඳෙනවනේ.

ටික කාලයක් යනකොට ඔය පස් තට්ටුවේ තණකොළ එහෙම වැවුනා. ඔය වලට වටෙත් තණකොල වැවෙන නිසා දකින කෙනෙක්ට ඔතන වෙනසක් පේන්නේ නැහැ. පායන කාලෙට ඉක්මනටම වේලෙන්නේ ඔය කානුව උඩ තියෙන තණකොට ටික. කානුව උඩින් අපි ඇවිදගෙන ගියත් වෙනසක් දැනුනේ නැහැ.

රජයක් වුනත් මනුස්සයෙක් ගංවතුරෙන් යටවෙන එක ගැන ඔයිට වඩා හිතලා මතලා කටයුතු කරන්න ඕන. යටවුනාට පස්සේ හාල් තුනපහ ටිකක් දීලා ජාමේ බේරගන්න බැහැ. ඕවා උයන්නේ උන්දැලගේ මක්ක උඩ තියාගෙන ද?

ඉස්සර රජ කාලේ එහෙම ඕවට විසදුම් දීලා තියෙනවා. අභයගිරිය විහාරයේ හතර පැත්තේ තියෙනවා පොකුණු හතරක් (අභයගිරිය විහාර සංකීර්ණයේ කුඩා පොකුණු 65ක් තියෙනවා). සමහරු හිතන්නේ ඕවා තියෙන්නේ අලංකාරයට විතරයි කියලා. එහෙම නැහැ. වැස්ස කාලයට අභයගිරියේ වතුර එකතු වෙන්න පුලුවන්. ලෙඩ රෝග නිතැතින්ම බෝ වෙනවනේ ඒ නිසා. පන්සලට සැදැහැ සිතින් ගිහින් මදුරුවෙක් කාගෙන එන්නෙ මොකට ද?

අභයගිරිය දාගැබෙන් බේරිලා එන වතුර ටික සලපතළ මළුවේ එකතු වෙනවා. සලපතළ මළුවේ පිටතින් තියෙන ජල පිහිලි වලින් වතුර ටික වැලි මළුවට යනවා. වැලි මළුව දිගේ ජලය ගිහින් ශිලා ප්‍රාකාරයකට වතුර එකතු වෙනවා. ඊට පස්සේ උමං මාර්ගයක් ඔස්සේ ඔය වතුර පොකුණ වෙත යනවා. ඉතිහාසය තියෙන්නේ අපි තමයි හොදටම කරේ කියලා පාරම්බාන්න නෙමේ. දෙයක් ඉගෙනගන්න.

ඇත් පොකුණ 



Friday, June 11, 2021

රෝශාක්ගේ තීන්ත පැල්ලම් පරීක්ෂාව

 

පහත පින්තූර වල තිබෙන තීන්ත පැල්ලම් දෙස මදක් බලන්න. ඔබ දකින්නෙ කුමක් ද? සමනලයෙක්, මිනිසෙක්, සිවුපාවෙක්, ගසක් ආදී නොයෙක් දේවල් ඔබේ සිතට එනු ඇත. මෙම තීන්ත පැල්ලම් සියවසකට ආසන්න කාලයක් පුරාවට පුද්ගලයෙක්ගේ ස්වීයත්වය (Personality) පරීක්ෂා කිරීම සදහා විද්‍යාඥයින් සහ මනෝ වෛද්‍යවරු භාවිතා කරා.

මෙම ක්‍රමය ඉදිරිපත් කළේ විසිවෙනි සියවසේ මුල් කාලයේ සිටි ස්විට්සර්ලන්ත ජාතිකයෙක් වුනු හෙර්මාන් රෝශාක් විසින්. පුද්ගලයෙක් ඇසින් දකින දේ පිළිබඳව එකිනෙකා දරන ආකල්පය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වන බව ඔහු කුඩා කල පටන් ම අත්දැක්ක දෙයක්. මේ ගැන ඔහු ඉතාමත් කුතුහලයෙන් පසු වූ අතර එම ආශාව මොහු වෛද්‍ය විද්‍යාලය වෙතත් රැගෙන යනවා. අපගේ සිරුරේ සංවේදන ඉතා ගැඹුරින් එකිනෙක සම්බන්ධව පවතින බවත් සංවේදී ඉන්ද්‍රියන් මගින් සංවේදන දත්ත මොළයට ඇතුලත් කිරීම පමණක් ම නොකරන බවත් ඔහු එහි දී ඉගෙනගන්නවා.

වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙන් ඉගෙනුමෙන් පසු රෝශාක් බටහිර ස්විට්සර්ලන්තයේ පිහිටි මානසික රෝහලක වෛද්‍යවරයෙක් ලෙසින් සේවය කිරීම අරඹයි. මෙම රෝහලේ සිටි කාලය අතරතුරයි රෝශාක් තම ජීවිතයේ විශේෂ සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කළ ප්‍රකට තීන්ත පැල්ලම් නිර්මාණය කරන්නේ. මුල දී නම් ඔහු තීන්ත පැල්ලම් විශාල ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කල නමුත් අවසානයේ දී ඉතිරි වූයේ වඩා ප්‍රථිපල ගෙනදෙන තීන්ත පැල්ලම් දහයක් පමණයි.

රෝශාක් තම තීන්ත පැල්ලම් නිරෝගී හා රෝගී මිනිසුන් දහස් ගණනකට පෙන්වා ඒ සියලුම දෙනාගෙන් එක් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවා.

“ඔබ සිතන ආකාරයට මේ කුමක් ද?”

රෝශාක්ට වඩා වැදගත් වූයේ මිනිසුන් දකින්නේ කුමක් ද කියා දැනගැනීම නොවේ. එම නිගමන වලට ඔවුන් එළබෙන්නේ කෙසේදැ යි දැනගැනීමට ඔහුට අවශ්‍ය වුනා. තීන්ත පැල්ලමේ පලමුව ඔවුන් දුටුවේ කුමන කොටස ද? නොසලකා හැරියේ කුමන කොටස් ද? ඔවුන් තීන්ත පැල්ලම් සෙලවෙනවා දුටුවා ද? තීන්ත පැල්ලම් වල වර්ණය පිළිතුරු දීම සදහා උපකාරී වුනාද? තීන්ත පැල්ලම් පිළිතුරු සදහා බාධාවක් වුනාද? යනාදී කරුණු කෙරෙහි රෝශාක්ගේ අවධානය යොමු වුනා.

දහස් ගණනක් වූ මිනිසුන්ගේ ලබාගත් මෙම දත්ත සියල්ල රෝශාක් විසින් ක්‍රමානුකූලව සටහන් කරගත්තා. මෙහි එකතු කරගත් දත්ත විශ්ලේෂණයේ දී ඔහුට දැනගන්නට ලැබුනු විශේෂ කරුණ වූයේ සමාන පුද්ගල ස්වීයතා සහිත නිරෝගී පුද්ගලයින් මෙම තීන්ත පැල්ලම් පැන සදහා බොහෝ අවස්ථා වලදී එකම පිළිතුර ලබා දීමයි. එමෙන්ම එකම මානසික රෝග සහිත පුද්ගලයින් ද බොහෝ අවස්ථා වලදී එකම පිළිතුරු ලබා දුන්නා.

රෝශාක්ගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ තමන්ගේ මෙම සොයාගැනීමෙන් එකල තිබූ ක්‍රම වලින් හඳුනාගැනීමට අපහසු රෝගයන් හදුනාගැනීමයි. මේ සියල්ල හිතේ තබාගෙන රෝශාක් 1921 වසරේ තම සොයාගැනීම ගැන ලොවට ඉදිරිපත් කරයි. එම වාර්තාවේ ඔහු තම තීන්ත පැල්ලම් දහය සහ ඒවායේ ප්‍රථිපල සියල්ල ඇතුලත් කරා. මින් දශක කිහිපයක් යනතුරු විවිධ ක්ෂේත්‍ර වල රෝඔශාක්ගේ මෙම තීන්ත පැල්ලම් පරීක්ෂාව භාවිතයට ගත්තා. නමුත් අවාසනාවන්ත අයුරින් තම වාර්තාව ඉදිරිපත් කර වසරක් යාමට මත්තෙන් රෝශාක් මියයනවා.

රෝශාක්ට අවශ්‍ය වූයේ මෙම පරීක්ෂාව වෛද්‍ය කටයුතු වලදී භාවිතා කිරීම වුවත් ඔහු මියයාමෙන් පසු විවිධ පුද්ගලයින් විවිධාකාර හේතු උදෙසා මෙම පරීක්ෂාව භාවිතයට ගත්තා. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු අල්ලාගත් නාසි ප්‍රධානීන් මහා ඝාතන ප්‍රමාණයක් කිරීමට හේතු වූයේ කිනම් මානසිකත්වයක් නිසාදැයි සොයාබැලීමය පරීක්sහකයෝ මෙම තීන්ත පරීක්ෂාව යොදාගත්තා. මානව විද්‍යාඥයෝ දුෂ්කර ප්‍රදේශවල වෙසෙන මිනිසුන් අධ්‍යනයට මෙය භාවිතා කරා. එපමණක් නොව ආයතන ප්‍රධානීන් තමන්ට සේවය කිරීමට පුද්ගලයින් තෝරාගැනීමේ දීත් මෙම තීන්ත පරීක්ෂාව යොදාගත්තා.

රෝශාක්ගේ මූලික අරමුණින් වියුක්තව ඔහුගේ සොයාගැනීම භාවිතා වූ නිසා ක්‍රමක්‍රමයෙන් වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් අතර මෙම තීන්ත පැල්ලම් පරීක්ෂාව නැති වී යනවා. ඕනෑම දෙයක් මූලික අරමුණින් වියුක්ත වූ විට එහි අගය නැති වෙනවා. කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ නම් මෙම තීන්ත පැල්ලම් පරීක්ෂාව ගැන ඇත්තේ සීසෝවක් වැනි එහාට මෙහාට වැනෙන මතයක්.

මිනිසෙක්ගේ මනසේ ක්‍රියාකාරීත්වය ගැන පරීක්ෂා කිරීමට නිශ්චිත පරීක්ෂාවක් සොයාගැනීම අපහසුයි. නමුත් බැරි නැත. එය යම්තාක් දුරකට හෝ සිදුකල හැකියි. නමුත් අවාසනාවන්ත අයුරින් අප දකින දෙයින් මනසේ ක්‍රියාකාරීත්වය කෙසේ වෙනස් වනවාද කියා සෙවූ රෝශාක්ගේ වසර ගණනාවක මහන්සිය මේ වන විට යටපත් ව පවතියි.












Thursday, June 10, 2021

ජේසුස්, ජින් සහ තවත් කතා


පරිවර්තනයක් සිදු කිරීමේ දී හරි ආකාරව සිදු නොකලහොත් ගැටලුකාරී තත්ත්වයන් මතු විය හැකියි. වසර සිය ගණනකට පෙර සිදු වූ පරිවර්තනයක ගැටලුවක් පසුකාලීනව සමාජයේ මුල් බැසගත් සම්මතයක් වුවද විය හැකියි. ක්‍රිස්තියානි ආගමේ ශාස්තෘවරයා ලෙසින් ‘ජේසුස්’ ට ඇත්තේ ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයක්. ආගම් බේදයකින් තොරව ලොව පුරා ඕනෑම අයෙක් ජේසුස් යැයි කී විට කතා කරන්නේ කවුරුන් ගැනදැයි හොදින් අඳුනයි. එතරම් ම ජේසුස් යන නාමය ප්‍රකට යි.

නමුත් බයිබලයේ මුල් පිටපත් එනම් හෙබ්‍රෙව් පිටපත් පරීක්ෂා කිරීමේ දී ජේසුස් (Jesus) යන නාමය හදුන්වා ඇත්තේ ‘යෙෂුවා’ ලෙසයි. ඉංග්‍රීසියට මෙම වචනය පරිවර්තනය කල විට ආ යුත්තේ ජොෂුවා (Josua) ලෙසිනුයි. නමුත් ඇයි අපි අද ඉංග්‍රීසියෙන් ජීසස් ලෙසින් ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ? 

බයිබලයේ පරණ ගිවිසුම ලියැවෙන්නේ හෙබ්‍රෙව් හා ඇරමෙයික් භාෂා වලින්. ඇරමෙයික් යනු ජේසුස් තම දේශනා සිදුකල භාෂාව යි. බයිබලයේ අලුත් ගිවිසුම ලියැවෙන්නේ ග්‍රීක් භාෂාවෙන්. හෙබ්‍රෙව් වලින් ‘යෙෂුවා’ (Yeshua) ලෙසින් තිබූ වචනය ග්‍රීක් වලට පරිවර්තනයේ දී ඔවුන්ට එක් ගැටලුවකට මුහුණ පෑමට සිදුවුනා. ග්‍රීක භාෂාවේ ‘ෂ්’ (sh) යනුවෙන් ශබ්දයක් නැහැ. මේ නිසා යෙෂුවා (Yeshuwa) වචනයේ Sh වෙනුවට ඔවුන් S ලෙසින් යොදා Iesus (ඉඒසුස්) ලෙසින් ග්‍රීක පිටපත් වලට පරිවර්තනය කරා.

Iesus (ඉඒසුස්) Jesus (ජීසස්) ලෙසින් පරිවර්තනය වුනේ 16 වන සියවසේ දී භාවිතා වුනු ඉංග්‍රීසි බයිබල් වලදී. කෙසේ වුවත් බයිබලයේ හෙබ්‍රෙව් වලින් ලියැවුනු පරණ ගිවිසුම පරිවර්තනය වීමේ දී ‘යෙෂුවා’ යන වදන ‘ජොෂුවා’ ලෙසින් පරිවර්තනය වූ අතර පරණ ගිවිසුමේ ජොෂුවා නමින් වෙනම ම පොතක් ද තිබෙනු දැකගත හැකියි.

ආගමික පොතපත තුල වචන පරිවර්තන ගැන අධ්‍යයනය ඉතාමත් කුතුහලය දනවන දෙයක්. ක්‍රිස්තියානි ආගමේ යක්ෂයා නොහොත් සාතන් නම් කෙනෙක් ගැන කියැවේ. සාතන් (Satan) නම් වචනය බිඳී එන්නේ ඉස්ලාම් ආගමේ එන ෂේතාන් නම් වදනින්. අලුත් ගිවිසුමේ සාතන්ව හැදින්වීමට යොදාගන්නේ ඩියාබොලොස් නම් ග්‍රීක වචනයක්. ඉංග්‍රීසියෙන් Devil යන වචනය සෑදෙන්නේ එමගින්. මෙම ග්‍රීක වචනයේ තේරුම බෙදීමක් ඇතිකරන්නා වන අතර එහි දී අමුතුම ආකාරයේ සතෙක් හෝ කෲර ප්‍රාණියෙක් ලෙසින් අදහසක් ඇතිවන්නේ නැහැ. නමුත් අද අපි යක්ෂයාව හැදින්වීමට එවැනි රූප යොදාගනු ලබනවා. 

මෙම ඩියාබොලොස් නම් වචනය පූර්ව ඉස්ලාමික හා ඉස්ලාමික අවධි තුල ඇතිවූ ජනකතා වල සිටින ‘ජින්’ නම් සත්වයෙක් හා බැඳී පවතියි. මෙම ජනකතා තුල සිටින ජින් විවිධ වර්ග සිටින අතර සමහරෙක් හොද ය. සමහරු නරක ය. සමහර ජනකතා වල මෙම ජින් මිනිසුන් මෙන් විවාහ වී ළමුන් සාදා ජීවත් වූ බවත් කියයි. සමහරු විශාල ගොඩනැගිලි හා විවිධ වස්තූන් ආරක්ෂා කරමින් ඒවාට ආරූඩ වී සිටිති. මෙම ජින්ව සිතුවම්ගත කර තිබෙන්නේ අමුතුම අකාරයේ සත්වයෙක් ලෙසිනුයි. මේ හේතූන් නිසයි ඩියාබොලොස් වදනින් එන Devil , Satan හෙවත් සාතන්ව මිනිසුන් අමුතුම සත්වයෙක් මෙන් නිරූපණය කිරීමට ගත්තේ. 

මා උක්ත කොටසෙහි කතා කල ජීන් වෙන අයෙක් නොව ඩිස්නි සමාගම විසින් නිශ්පාදනය කල ඇලඩින් සහ පුදුම පහනෙහි සිටි ජිනී ය.



Sunday, June 6, 2021

විටෘවියන් මිනිසා

 

පහත දැක්වෙන්නේ ලියනාඩෝ ඩා වින්චි විසින් ඇඳි ප්‍රකට සිතුවමක්. ඒ පිළිබඳ කීමට පෙර ඩා වින්චි සිටි යුගයේ බොහෝ දෙනෙක් අතර කතාබහකට ලක්වුනු ගණිත ගැටලුවක් ගැන පවසන්නම්. වෘත්තයක වර්ගඵලය, පයි වෘත්තයේ අරයේ වර්ගයෙන් ගුණකල විට ලැබෙන බවත් සමචතුරස්‍රයක වර්ගඵලය එහි පැත්තක දිගෙහි වර්ගයට සමාන බවත් ඔබත් මමත් සාමාන්‍ය පෙළ දී ඉගෙනගෙන ඇත්තෙමු. එකල සිටි බොහෝ ගණිතඥයින්ට තිබූ ගැටලුව වූයේ වෘත්තයක වර්ගඵලයට සමාන වර්ගඵලයක් ඇති සමචතුරස්‍රයක් සාදා ගන්නේ කෙසේ ද යන්නයි. මෙය යුරෝපයේ පුනරුද සමයටත් පෙර පටන් පැවති ගැටලුවක්.

පයි අගයේ ස්වභාවය නිසා මෙය විසඳිය නොහැකි ගැටලුවක්. කෙසේ නමුත් ඩා වින්චිගේ සිතටත් මේ කරුණ නිතර සිතට වද දෙනු ලැබුවා. මෙම ගැටලුවට පිළිතුරක් ලෙස ඔහු මිනිසෙක්ව වෘත්තයක හා සමචතුරස්‍රයක මැද්දට වන්නට තබා පහත සිතුවම අඳියි. ඩා වින්චි මෙම සිතුවම ඇන්දේ පොතක පිටුවක තීන්ත පෑනක් භාවිතයෙන්. මේ සදහා ඔහු අදහස ලබාගන්නේ ක්‍රි.පූ. 75 -15 අතර කාලයේ විසූ රෝමානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙක් වූ මාකස් විටෘවියස් විසින් පැවසූ කරුණු කිහිපයකින්.

විටෘවියස් තම De Architectura නම් කෘතියේ පවසන ආකාරයට මිනිසෙක්ගේ මධ්‍ය ඇත්තේ ඔහුගේ නාභියේ. මිනිසෙක්ගේ පරිමාණ රූපයක් ඇඳ නාභිය මතට කවකට්ට තබා යම් දුරක් ගෙන මිනිසා ආවරණය වන පරිදි පරිපූර්ණ වෘත්තයක් ඇඳිය හැකියි. එමෙන්ම මිනිසෙක් අත් දෙක හරස් අතට දිග හැර සිටින විට එහි දිගත් මිනිසාගේ උසත් සමාන බව විටෘවියස් තවදුරටත් ඔහුගේ සටහන් වල ලියා තැබුවා. ඩා වින්චිගේ මෙම රූපය සදහා හේතු පාදක වන්නේ විටෘවියස් විසින් පැවසූ මෙම කරුණුයි. මේ නිසා ඔහු මෙම සිතුවම ‘විටෘවියන් මිනිසා’ ලෙස නම් කරනු ලබනවා.

විටෘවියස් තම කෘති තුල මිනිසෙක්ගේ උරහිස් දෙකෙහි පළල උසෙන් ¼ක් බවත් අතේ වැලමිටේ සිට ඇඟිලි තුඩුවලට දිග උසින් ¼ ක් බවත් අතේ වැටමිටේ සිට කිහිල්ලට ඇති දුර උසින් 1/8ක් බවත් නිකට සිට හිස මුදුනට දුර උසින් 1/8 ක් බවත් සදහන් කරනු ලැබුවා.

ඩා වින්චිගේ මෙම සිතුවම කෙරෙහි බලපෑවේ පෙර කී ගණිත ගැටලුව ම පමණක් නොවේ. පැරණි ග්‍රීක යුගයේ පටන් ප්ලේටෝ හා ඇරිස්ටෝටල් යන දාර්ශනිකයන් විසින් වැඩිදියුණු කරන ලද සමාජය පිලිබඳ එක්තරා සංකල්පයක් මීට හේතු පාදක වුනා. එහි සදහන් වුනේ මේ මුලු සමාජයම දම්වැලක් ලෙසත් එහි ඉහළින්ම දෙවියන් හා ඉන්පසු පිළිවෙලින් දේවදූතයන්, ග්‍රහලෝක, තරු, සත්වයින්, ශාක තිබෙන බවත් අවසානයේ යක්ෂයින් ඇති බවත් ය. මෙහි මිනිසාට හිමිව තිබුනේ දම්වැලේ හරි මැද යි.

නමුත් පුනරුද අවධියේ දී පිකෝ ඩෙලා මිරැන්ඩෝලා නම් විද්වතෙක් විසින් පවසා සිටියේ මෙම දම්වැල තුල මිනිසාට තමන් කැමති ඕනෑම ස්ථානයක් අත්කරගත හැකි බවයි. මිනිසෙක්ට විටෙක යක්ෂයෙක් මෙන් නපුරු වීමටත් විටෙක දෙවි කෙනෙක් මෙන් යහගුණ ඇති අයෙක් වීමටත් පුලුවන් බව ඔහු පසක් කර දුන්නා.

ඩා වින්චි මෙම සංකල්පය තම සිතුවම තුලින් නිරූපණය කරා. මෙම සිතුවමේ මිනිසා තම අත හසුරුවන ආකාරය අනුව වෘත්තයේ වර්ගඵලයට සමාන වීමටත් තවත් ආකාරයකට අත හසුරුවන විට සමචතුරස්‍රයේ වර්ගඵලයට සමාන වීමත් සිදුවිය හැකියි. නමුත් එහි දී සිටින්නේ එකම මිනිසා.

එකම පුද්ගලයාට දෙවි කෙනෙක් වීමටත් යක්ෂයෙක් වීමටත් හැකියි. තීරණය ඔබ සතුයි.



Saturday, June 5, 2021

අපටත් හොරෙන් කොඳුරන ගස්

 ලොව පුරා ජනාදරයට පත් ජේම්ස් කැමරන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ ඇවටාර් චිත්‍රපටය ඔබ නරඹා ඇතැයි සිතමි. එහි ඇති ශාක සියල්ල ඔවුනොවුන්ගේ මූල පද්ධතිය තුලින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී තිබේ. එමගින් ළඟ ඇති ශාක පමණක් නොව දුරස්තව ඇති ශාක අතර ද සන්නිවේදනය සිදුකල හැකියි. මෙය හුදෙක් චිත්‍රපටයක පමණක් දක්නට ඇති දෙයක් නොවේ. සැබෑ ලෝකයෙත් මෙවැනිම ජාලාකාර පද්ධතියක් ශාක තුළ පවතියි. අද කතාව ඒ ගැන.

මෙම ජාලයට හේතු වන්නේ මයිකොරයිසා නම් දිලීරයක්. මෙම දිලීරය බොහෝ විට වැඩෙන්නේ ශාකයේ මූල පද්ධතියේ. එම දිලීරයේ තන්තු, අවට ශාක වල මූල පද්ධතිය සමග සම්බන්ධ වේ. මෙසේ සම්බන්ධ වීමට එකම වර්ගයේ ශාකයක් වීම අනිවාර්ය වන්නේ නැත. ශාක වර්ගය වෙනත් එකක් වුවද දිලීර, තන්තු මගින් ඒවායේ මූල පද්ධති සම්බන්ධ කරනු ලබයි. මෙම ජාලය මගිනුයි ශාක ශාක අතර සන්නිවේදන සිදුවන්නේ.

මයිකොරයිසා දිලීරයට තනිවම කාබෝහයිඩ්‍රේට් නිපදවීමේ හැකියාවක් නැත. ඒ නිසා දිලීරයට අවශ්‍ය කාබෝහයිඩ්‍රේට් සපයන්නේ එය සම්බන්ධ වී ඇති ශාකය මගිනුයි. ශාකයක මූල පද්ධතියට වඩා කාර්යක්ෂමව මෙම දිලීරයට පසෙහි ඇති ජලය, නයිට්‍රිජන් හා පොස්පරස් වැනි දෑ අවශෝෂණය කළ හැකියි. මේ හේතුවෙන් මූල පද්ධතියට සම්බන්ධව ඇති මයිකොරයිසා දිලීර මගින් ශාකයට උක්ත සදහන් දෑ අවශෝෂණය කරදෙනු ලබයි. ශාකයත් මෙම දිලීරයත් අතර තිබෙන්නේ එවන් සබදතාවක්.

මෙම දිලීරය ශාකයකට සම්බන්ධ වීම තුලින් එම ශාකය තුල රෝග වලට එරෙහිව ක්‍රියා කරන රසායනික ද්‍රව්‍ය නිපදවීම වැඩි කරයි. එමගින් ශාකයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දියුණු වේ. මෙසේ ජාලාකාර පද්ධතියක් ඇති පරිසරයකට යම්කිසි හානිකර බැක්ටීරියාවක් හෝ දිලීරයක් ආදිය පැමිණුනා යැයි සිතන්න. එවිට එම දිලීරය පලමුව හදුනාගත් ශාකය තම ජාලය මගින් අනෙකුත් ශාක වලට එම තොරතුර සන්නිවේදනය කරයි. එවිට ඒ ශාක හානිකර බැක්ටීරියා හා දිලීර වලට මුහුණ දෙන්නේ පෙර සූදානමක් ඇතිවයි. එවිට ඒ ශාකවලට සිදුවන හානිය අවමයි.

එපමණක් නොව ශාකයක් වැඩීම සදහා අවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ යම් ශාකයකට හිඟ වුවහොත්, මෙම ජාලයේ ඇති ශාකයක් තමන්ගේ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ වලින් කොටසක් එම ශාකයට ලබාදෙයි. මෙය වඩාත් වැදගත් වන්නේ සුහුඹුල් අවධියේ ඇති ශාක වලටයි. කුඩා කල දී මෙම ශාක වලට පෝෂ්‍ය පදාර්ථ රැස් කර ගැනීම අපහසුයි. විශේෂයෙන් සෙවණක වැඩන කුඩා පැළයක් තම පෝෂණ අවශ්‍යතා සපුරා ගන්නේ ඉතා අපහසුවෙනි. මේ නිසා අවට සිටින තම වැඩිහිටි ශාක මෙම කුඩා ශාක වලට තම ජාලය තුලින් උපකාර කරයි. මෙම උපකාරය නොමැති වුවහොත් කුඩා පැළ කුඩාකල දීම මිය යා හැකියි.  

අන්තර්ජාලය තුලින් යම්කිසි වෛරසයක් පරිගනකයකින් තවත් පරිගනකයකට ඇතුල් විය හැකියි. ශාකවල පවතින මෙම ජාලය තුලිනුත් එය විය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස කළු වොල්නට් ශාකය මෙම ජාලය මගින් පසට හානිකර විෂ ඇතුල් කිරීමෙන් ඒවාට ඔරොත්තු නොදෙන අවට ශාක මිය යයි.

මේ ජාලය ගැන දැනුම වර්තමානයට බෙහෙවින්ම ප්‍රයෝජනවත් වනු නිසැකයි. වඩා විශාල පරිණත ශාක තුල මෙම ජාලය අනෙක්වාට පුළුල්ව පැතිරී පවතියි. ශාක දිනෙන් දින අතුරුදහන් වන කාලයක මෙවැනි විශාල ජාලයක් පවතින ශාක ආරක්ෂා කිරීමෙන් නැවත වන වගාව වේගයෙන් සිදුකල හැකියි. මෙම ජාලය මගින් පලිබෝධකයන් ඒම වලක්වාගන්නා ක්‍රම ශාකය තුලම තිබෙන බැවින් ඒවා වැඩිදියුණු කර කෘෂිකර්මාන්තය සදහා යොදාගත හැකියි.

යම්කිසි ශාකයක් මියයන විට හෝ නැවත අලුත් ශාකයක් ඇතිවන විට අවට සිටින ශාක තමන්ගේ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ වලින් කොටසක් එම ජාලයට නිකුත් කරන බව මවිසින් පෙර සදහන් කරනු ලැබුවා. එසේ සිදුකරන්නේ එම ශාක වලට තනිව නැගී සිටිය නොහැකි නිසා.  මෙහි විශේෂයෙන් සදහන් කළ යුතු කාරණය නම් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හුවමාරු කිරීමට එසේ මියයන හෝ අලුත ඉපදෙන ශාකය තමන්ගේ වර්ගයේ ශාකයක් වීම අනිවාර්ය නොවීමයි. අපගේ ජීවිතයටත් මෙයින් ගත හැකි ආදර්ශය කුමැක්දැයි සිතා බලන්න.

අද ලෝක පරිසර දිනය. ලෝක පරිසර දිනයක් ලෙසින් දිනයක් යොදා ඇත්තේ දිනෙන් දින පරිසරය විනාශ වන බැවිනි. තුන්සිය හැට පස් දවසක් ම ලෝක පරිසර දිනයක් යැයි සිතා සියලුම දෙනා කටයුතු කරනවා නම් මැනවි. 



මූලාශ්‍ර:

[1] "The Earth's Internet: How Fungi Help Plants Communicate". 2018. [Film] s.l.: s.n.

[2] Boller, T., 2015. "Plant phosphorus acquisition in a common mycorrhizal network: regulation of phosphate transporter genes of the Pht1 family in sorghum and flax", s.l.: s.n.

[3] Fleming, N., 2014. BBC. [Online]
Available at: http://www.bbc.com/earth/story/20141111-plants-have-a-hidden-internet

[4] Robinson, D., 1997. "Intraspecific transfer of carbon between plants linked by a common mycorrhizal network", s.l.: s.n.

[5] Robinson, D., 1999. "The magnitude and control of carbon transfer between plants linked by a common mycorrhizal network", s.l.: s.n.

[6] Zhang, N., 2013. ”Role of arbuscular mycorrhizal network in carbon and phosphorus transfer between plants", s.l.: s.n.

ඉතිහාසය වෙනස් කළ මිත්‍යා රජු : ප්‍රෙස්ටර් ජෝන්

  “අපි කුළු බඩු සහ ක්‍රිස්තියානින් සොයා පැමිණෙමු.” මෙසේ කියා වස්කෝ ද ගාමා ඉන්දියාවට පැමිණි බවයි ඉතිහාස වාර්තා වල සදහන් වන්නේ. නමුත් ඔවුන් ...