Thursday, June 8, 2017

ඇමරිකාවට නිදහස ලබා ගැනීමට උදව් කල විදේශිකයෝ


 ඇමරිකානු නිදහස් සටන යනු ඇමරිකාවට පමණක් බලපෑ දෙයක් නොවේ. මෙයට ලොව පුරා සහභාගීත්වයක් දක්නට ලැබුණි. මෙම නිදහස් සටන ප්‍රංශ විප්ලවයටද මූල බීජ සැපයීය. එසේ මූල බීජ සැපයූයේ ඇමරිකානු නිදහස් සටන වෙනුවෙන් සටන් කල ප්‍රංශ හමුදාව විසිනි. ලොව විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් මෙයට සහභාගි වූ අතර ඔවුන් සිටියේ නොමැතිනම් ඇමරිකාව තම නිදහස් සටන ජය නොගනු ඇත. මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ එසේ ඇමරිකානු නිදහස් සටනට සහය වූ විදේශිකයන් පිලිබදවයි.


 ඇමරිකානු නිදහස් සටන වෙනුවෙන් සටන්වැද මියැදුනු පලමු පුද්ගලයා Crispus Attucks නම් අයෙකි. ඔහු අප්‍රිකාවේ වහල් බවින් මිදී පලා ආ කෙනෙකි. ඔහුගේ හිස වෙනුවෙන් මිලක් නියම කර තිබියදී ඔහු නැවියෙක් ලෙස සේවය කලේය. මොහුගේ ස්වාමියා මොහුව නැවත වහල් සේවය සඳහා බාරදෙන අයෙකුට මුදල් ගෙවීමට සූදානමින් සිටියේය. කවුරුන් හෝ එසේ  Attucksව වහල් සේවය සඳහා නැවත බාරදුන්නානම් ඇමරිකානු විප්ලවය විටෙක සිදු නොවීමටද ඉඩ තිබුණි.

 Attucks තම නැව් සඟයන් සමග තානායමක සිටියදී බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවෙකු පැමිණියේය. මෙම සොල්දාදුවාගේ පැමිණීම ගැන Attucks එතරම් කැමැත්තකින් පසු නොවූ නිසා ඔහු සොල්දාදුවාට පහර දෙන ලදි. Attucksගේ යහලුවන් හත්දෙනෙකුද මෙයට එක්කාසු වූ නිසා තව සොල්දාදුවන් කිහිප දෙනෙකුද වහා දිවගෙන පැමිණ මෙම රණ්ඩුවට එකතු විය. තත්ත්වය දරුණු වේගෙන යනවිට බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවෙකු තම තුවක්කුවෙන් වෙඩි තැබීමට පටන් ගත්තේය. මෙයින් නොසැලුණු Attucks දිගටම පහර දෙන ලදි. වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන් රණ්ඩුව අවසාන වූයේ Attucks ඇතුලු පස් දෙනෙකුට මරු කැඳවමිනි. ඉතිහාසඥයන්ගේ මතය අනුව Attucks යනු වීරයෙක් ද නැතහොත් බීමතින් කෝලහාල කල පුද්ගලයෙක්ද යන්න පිළිබද දෙගිඩියාවක් පවතියි. කෙසේවුවත් ඇමරිකානු නිදහස් සටනේ ආරම්භක ගිණි පුළිඟු මේ මගින් දැල්වෙන ලදි.

 ඇමරිකානු නිදහස් සටන සඳහා සටන් වැදුනු අය අතරින් බොහෝ අය පුහුණු සොල්දාදුවන් නොවේ. ප්‍රශියාවේ Friedrich Wilhelm von Steuben ඇමරිකාවට් පැමිණීමට පෙර එහි මිනිසුන් බයිනෙත්තු භාවිතා කලේ මිනිසුන් මැරීමට නොව සතුන් මැරීමටය.


Von Steuben සාගර තරණය කර ඇමරිකාවට පැමිණියේ ඇමරිකානුවන්ට සටන් කරන ආකාරය ඉගැන්වීමටය. ඉතාමත් අපහසුවෙන් ඉංග්‍රීසි වචනයක් කතා කල ඔහු ඇමරිකානු හමුදාවේ අණදෙන ජෙනරාල්වරයෙකු ලෙස සේවය කරමින් හමුදාව පුහුණු කලේය. Von Steuben ප්‍රශියානු භාෂාවෙන් හමුදාවට කෑමොර දෙන විට ඔහුගේ සගයෙක් එය ප්‍රංශ භාශාවට පරිවර්තනය කරයි. ඒත් සමඟම තවත් පුද්ගලයෙක් එය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කර හමුදාවට පවසයි. මෙය සංකීර්ණ වුවද මෙම ක්‍රමය සාර්ථක විය. Von Steuben හමුදාවට සටන් කරන ආකාරය හා බයිනෙත්තු භාවිතා කරන ආකාරය උගන්වන ලදි. මෙය යුද්ධයේ විශාල වෙනසක් සිදු කිරීමට සමත් විය.

 1779 දී ජෙනරාල් Wayne විසින්  Von Steubenගේ පාඩම් ස්ටෝනි බෲක් අල්ලා ගැනීමට යොදා ගන්නා ලදි. ඔහු ඇතුලු ඔහුගේ සගයන් මිනිසුන් 750කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් රැකවලින් සිටි වරායක් කිසිදු වෙඩි තැබීමකින් තොරව බයිනෙත්තු පමණක් භාවිතා කර අල්ලා ගත්තේය.

  Tadeusz Kosciuszko යනු ඇමරිකානු හමුදාවේ සේවය කල ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවෙකි. මොහු පෝලන්ත ජාතිකයෙක් විය. මොහු ඇමරිකානු යුද්ධයේදී ඇමරිකාව වෙනුවෙන් විශාල සේවයක් කල අයෙකි. මොහුගේ අවසාන බලාපොරොත්තුව වූයේ මොහුගේ සියලුම මුදල් අප්‍රිකානු වහලුන් මුදා ගැනීම සඳහා යෙදවීමයි. මේ අනුව Tadeusz Kosciuszko ඔහුගේ ලඟම හිතවතෙක් වූ තෝමස් ජෙෆර්සන් හට තමන් සතුව තිබූ සියලු මුදල් ලබා දී මියගිය පසු අවසාන බලාපොරොත්තුව ඉටුකරන්න යැයි පැවසුවේය. මේවන විට ජෙෆර්සන්ගේ වයස අවු. 75 ක් පමණ විය. එමනිසා ඔහු මෙම වගකීම තවෙකෙකුට පැවරීය. මේ ආකාරයෙන් මෙම වගකීම අතින් අතර ගොස් එක්තරා අවස්ථාවක ජෝර්ජ් බොම්ෆෝර්ඩ් අතට පත්වුනි. ඔහු මෙම මුදල් තම හිතුමතේට තමන්ගේ උවමනාවන් උදෙසා වියදම් කරන ලදි. අවසානයේ ජෝර්ජ් මියයන විට ඔහුට ලැබුනු $43,504 මුදලින් ඉතිරිව තිබුනේ  $5,680 ක් පමණි. මෙම මුදල අධිකරණයට ලබා දෙන ලදි. ඔවුන්ද මෙම මුදල් වහලුන් නිදහස් කිරීම සදහා නොයොදන ලදි. ඒ අනුව අවසානයේදී Tadeusz Kosciuszko ගේ අවසාන බලාපොරොත්තුව සුන් විය. ඔහුගේ මුදල් වලින් එකදු වහලෙකු මුදා ගැනීමට නොහැකි විය.

   Bernardo de Galvez යනු ලුයිසියානා හි ආණ්ඩුකාරවරයාය. මෙය එකල ස්පාඤ්ඤයේ යටත් විජිතයකි. මොහු ඇමරිකාවට අවශ්‍ය අවි ආයුධ හා ඖෂධ හොර රහසේම සපයන ලදි. 1779 දී ස්පාඤ්ඤයත් යුද්ධයට අවතීර්ණ වූයෙන් ඔහුට තවත් සැඟවී සිටීමේ අවශ්‍යතාවක් නොවීය. ඔහු වසරක් තුල ඇලබාමා වලින් බ්‍රිතාන්‍යයන් පලවා හරින ලදි. ඊට වසරකට පසු ෆ්ලොරිඩා වලින්ද බ්‍රිතාන්‍යයන් ඔහු පලවා හරින ලදි.

 මෙම යුද්ධය අතර කාලයේ කැනඩාව යනු බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයකි. එමනිසා කැනඩාව තරමක් ඇමරිකාවේ හතුරන් ලෙස ක්‍රියා කරන ලදි. තත්ත්වය එසේ වුවත් කැනේඩියානුවන්ගෙන් සමහරෙක් ඇමරිකාව වෙනුවෙන් සටන් වැදුනේය. ඇමරිකානුවන් වරින් වර විවිධ පණිවිඩකරුවන් කැනඩාවට යවා එහි වැසියන්ව තමන්ගේ පැත්තට නම්මවාගැනීමට උත්සහ දරණ ලදි. මේ අනුව කැනේඩියානුවන්ගෙන් සමහරෙක් ඇමරිකානු හමුදාවට බැදුනේය.

 ඇමරිකානු හමුදාවේ කැනේඩියානු රෙජිමේන්තු දෙකක් පැවතුනි. ඉන් එක් රෙජිමේන්‍තුවක් Benedict Arnold විසින් මෙහෙයවූ අතර එය අසාර්ථක විය. කියුබෙක් අල්ලා ගැනීම අසාර්ථක වූ අතර ඔවුන් නිව් යෝර්ක් හි ස්ථානගත කර තබන ලදි. Moses Hazen විසින් මෙහෙයවන ලද අනික් කැනේඩියානු රෙජිමේන්තුව සාර්ථක විය. Hazen ද කැනේඩියානුවෙක්වීය. ඔහුගේ හමුදාව යෝර්ක්ටවුන් වැටලීමටත් සහභාගි විය. මෙය සටන යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් කරන ලදි. යුද්ධය අවසාන වූ පසු Hazen ඇතුලු තමන් සමඟ සටන් කල අනෙක් කැනේඩියානු සඟයින් ඉතිරි කාලය ඇමරිකාවේ වාසය කරන ලදි.

 ඇමරිකානු නිදහස් සටන වෙනුවෙන් ස්පාඤ්ඤය හා ප්‍රංශය ද සටන් වැදුනේය. මෙම යුද්ධයේදී විශාලතම හා දීර්ඝතම සටන පැවතියේ යුරෝපයේදීය. ඒ Gibraltar හි දීය. මෙය කුඩා දිවයිනක් විය. 1779 ජූනි 24 වන දින ප්‍රංශ හා ස්පාඤ්ඤය හමුදා නැව් මගින් පැමිණ මෙම දිවයින යටත් කරගන්න සැලසුනේය. එහෙත් එය ලේසි පහසු එකක් නොවීය. මෙම සටන වසර තුනක් තිස්සේ දිව ගියේය. ස්පාඤ්ඤය ජාතික Antonio Barcelo විසින් මෙම සටන මෙහෙයවන ලදි. මෙම වැටලීම සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කරන තුරු නතර වූයේ නැත.  කෙසේ හෝ අවසානයේ මෙම සටන වෙනුවෙන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් 3000කට ආසන්න පිරිසක් දිවි දුන්නේය.

 මුල් කාලයේදී ඇ.එ.ජ. තුල නෙදර්ලන්ත වැසියන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් සිටියේය. ඔවුන් අනෙක් ඇමරිකානුවන්ගෙන් වෙන්ව වෙනමම සමාජය ගොඩනගා ගෙන සිටියහ. බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් නිව් ජර්සි අල්ලා ගත් පසු John Mauritius Goetschius නම් නෙදර්ලන්ත වැසියෙක් වගා කටයුතු වල යෙදෙන තම සඟයින් සමග ගරිල්ලා හමුදාවක් සාදා ගත්තේය. රාත්‍රී කාලයේදී ඔවුන් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට පහර දී උදය වන විට සාමාන්‍ය වගා කරුවන් ලෙස පෙනී සිටියහ. 1781 දී වොෂින්ටන් විසින් තම හමුදාව Lee වරාය ලෝයලිස්ට්වරුන්ගෙන් ලබා ගැනීමට යැව්වේය. එනමුත් එම හමුදාව වරායා වෙත යන විටත් John Mauritius Goetschius ඇතුලු නෙදර්ලන්ත ගරිල්ලා හමුදාව විසින් එම වරාය ලෝයලිස්ට්වරුන්ගෙන් ලබාගෙන තිබුනි.

  ඇමරිකානු නිදහස් සටනේ අවසන් සටන පැවතියේ ඇමරිකාව තුල නොවේ. ඒ ඉන්දියාව තුලය. 18 වන ශතවර්ෂය වන විට සන්නිවේදනය එතරම් සීග්‍රයෙන් සිදු වූයේ නැත. ලෝකයේ එක් කෙරවලක සටන් කරමින් සිටි මිනිසුන් යුද්ධය අවසන් වූ බව නොදැන දිගින් දිගටම සටන් කරමින් සිටියේය. 

 ඇමරිකානු නිදහස් සටනේ අවසන් වර්ෂ 5 තුල ඉන්දියාවද යුද්ධයට සහභාගි වීය. ප්‍රංශය එංගලන්තයට විරුද්ධව යුධ ප්‍රකාශ කල විට බ්‍රිතාන්‍ය පෙරදිග ඉන්දියා වෙළඳ සමාගම ඔවුන්ගේ යටත් විජිත වලට් පහර දීමට පටන් ගත්තේය. Mysore හි සුල්තාන්වරයෙකු වූ හයිදර් අලි ප්‍රංශයේ හමුදා සමඟ එක්ව සටන් කලේය.

  1783 දී හයිදර් අලි මියගිය පසු බ්‍රිතාන්‍ය පෙරදිග ඉන්දියා වෙළඳ සමාගම ප්‍රංශයට ප්‍රභල ලෙස පහර දීමට පටන්ගත්තේය. ප්‍රංශ හමුදාව මයිසෝරියානු හමුදාව එක්ව බ්‍රිතාන්‍යට දිගින් දිගටම පහර දෙන ලදි. අවසානයේ 1783 ජූනි 29 වන දින ඉන්දියාව වෙත පණිවිඩයක් ආවේය. එහි සටහන් වූයේ මාස අටකට පෙර ඇමරිකානු නිදහස් සටන ජයගත් බවයි. මෙම පණිවිඩය ලැබුණු විට සටන්කරුවන් අවි බිම හෙලා තම තමන්ගේ මව් රටවල්වලට යන ලදි.

 මෙම ලිපිය පිලිබද ඔබගේ කුඩා හෝ අදහසක් ඉතා අගේකොට සලකමි.


මූලාශ්‍ර:

1) https://www.google.lk/amp/s/www.biography.com/.amp/people/crispus-attucks-9191864

2) http://www.history.com/this-day-in-history/friedrich-von-steuben-arrives-at-valley-forge

3) https://en.m.wikipedia.org/wiki/American_Revolutionary_War

4) https://www.google.lk/amp/s/www.amny.com/amp/news/tadeusz-kosciuszko-polish-engineer-was-hero-of-american-revolution-1.13530228

5) http://www.biographi.ca/en/bio/hazen_moses_5E.html

6) http://www.mapsofindia.com/who-is-who/history/hyder-ali.html

මේවටත් උත්තර දෙමු එහෙනන්...

1) මේ හිස්කබල් කොටස කාගේ ද?


2) මේ කව්ද?


3) මේ කව්ද? කොයි කාලෙද?


32 comments:

  1. This comment has been removed by the author.

    ReplyDelete
  2. නම වැරදුනා. මාකි ඩ ලාෆායෙට් නම් ප්‍රංශ ජාතිකයා ගැනයි සඳහන් විය යුත්තෙ. ඇමෙරිකන් සහ ප්‍රංශ විප්ලව දෙකේම සටන් වැදිච්ච අයෙක්.

    ReplyDelete
    Replies
    1. ස්තූතියි අක්කේ... මෙයා ගැනත් විස්තර හොයලා මේ ලිපියටම එකතු කරන්නම්...

      Delete
  3. අර ඔලු කට්ට දුමින්ද සිල්වගෙ නේද

    ReplyDelete
  4. 2. Lee Harvey Oswald ?

    Great write up. Didn't now of this aspect of American revolution

    ReplyDelete
    Replies
    1. Your answer is wrong ian... this skull belongs to a special person who took part in second world war...

      Delete
  5. Super,,,,
    Keep up,,,👌👌👌

    ReplyDelete
  6. දැනුමට තවත් දේ එකතු වුනා.
    හරිම අපූරුයි...

    ජයවේවා!!!

    ReplyDelete
  7. අගනා ලිපියක්. ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධ හා නිදහස ගැනත් ලිපියක් ලිව්වා නම් හොදයි

    ReplyDelete
    Replies
    1. ස්තූතියි අයියේ... ඒ ගැනත් ඉස්සරහට ලියන්නම්...

      Delete
  8. මම ප්‍රශ්න වලට නම් පිලිතුරු දන්නෑ... හොඳ ලිපියක්...

    ReplyDelete
  9. https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Trincomalee

    ReplyDelete
    Replies
    1. මේ ගැනනන් ලියන්න වටිනවා... ස්තූතියි ප්‍රා.ජේ...

      Delete
  10. හැමදාමත් වගේ හරබර ලිපියක්.

    ජයවේවා!!!

    ReplyDelete
  11. 1. හිට්ලර්ගේ ?
    2. Heinrich Himmler?
    3. හිට්ලර්, පළමු ලෝක යුද්ධයේදී.

    (හොයලා කිව්වේ. )

    ReplyDelete
  12. ලිපිය පංකාදුයි... උත්තර නම් දන්නෙ නෑ අද හොයන්න වෙලාවකුත් නෑ

    ReplyDelete
    Replies
    1. උත්තර දෙන්න බැරි උනාට කමක් නෑ සොදුරු... ලිපිය කියෙව්වට ස්තූතියි ...

      Delete
  13. ස්තුතියි . ජයවේවා !

    ReplyDelete
    Replies
    1. ලිපිය කියෙව්වට ස්තූතියි ... ඔබටත් ජය...

      Delete
  14. ඔයාගේ ලිපි මං හිමින් හිමින් කියවන්නම්.. මිතිල ලියන්නේ ඉතින් හොඳ ලිපිනෙ.. හී හී..

    ReplyDelete

මරණයේ රැඟුම

 ලෝක ඉතිහාසය ගත් කල යුරෝපයේ මධ්‍යකාලීන අවධිය විශේෂිත ස්ථානයක් දරයි. මෙය අදුරු යුගයක් ලෙස ඉතිහාසඥයන් විසින් හදුන්වයි. එයට හේතු වන්නේ මෙම කාල...